Ooit was ik in gesprek met een klant. Tussen ons in, op tafel, lag een stapeltje ongeopende post. Hij schoof de enveloppen naar mij toe. Ik schoof ze terug. Hij keek me aan. “Zullen we het samen openmaken?” stelde ik voor. Hij knikte. We maakten de enveloppen open. Hij keek mij weer aan. “Even kijken”, zei ik. “Wat is dit voor brief?” Ik schoof de brief naar hem toe. Hij haalde zijn schouders op. “Een aanmaning van het drinkwater”, zei ik. “Oh ja”, veerde hij op, “ze zijn ook al aan de deur geweest, hiervoor”. Ik schoof een tweede brief naar hem toe. Dit keer op de kop. Want ik had een vermoeden wat er aan de hand was. Hij wierp een blik op de brief en keek mij aan. Hij haalde weer zijn schouders op. Ik vroeg: “Waar is deze brief van?” Hij keek naar de brief, hield de brief vast. Op de kop. “Ik weet het niet”, zei hij.

Ik haalde diep adem: “Kan het zijn, dat u niet goed kunt lezen?”, stelde ik de vraag. Hij keek nu naar zijn handen, gevouwen op het bureau. “Dat klopt”, zei hij zachtjes.

Het bleek dat meneer deze problemen al jaren verborgen had weten te houden. Hij herkende bepaalde logo’s en wist dan welke instantie hij moest bellen. Als de nood hoog was, kwam een buurman een helpende hand bieden. Maar die kon de laatste tijd steeds niet en nu waren de problemen groter en groter geworden.

Bijsluiters van medicijnen

Een onderzoek van de Taalunie leert dat de Nederlandse kinderen het minst graag lezen van de kinderen op de wereld. We bungelen ergens onderaan in de ranglijst. Kinderen verliezen hun interesse in lezen op de middelbare school. Een kwart van de vijftienjarigen in ons land kan niet goed lezen en dat aantal groeit. ‘Niet goed kunnen lezen’ betekent bijvoorbeeld dat bijsluiters van medicijnen niet worden begrepen. Of dat de hoofdzaak uit een brief er niet uit gefilterd wordt.

Deze achterstand in leesvaardigheid kan behoorlijke gevolgen hebben. De leerling kan moeilijker meekomen in het (vervolg) onderwijs. Zij worden steeds minder goed in begrijpend lezen en juist als je starter bent in het volwassen leven, is begrijpend lezen zo belangrijk.

Ontlezing

Ontlezing, heet dit. Kinderen vinden lezen saai, tijdverspilling en ze zien er het nut niet van in. Er zijn natuurlijk zoveel andere dingen die de kinderen krijgen aangeboden. Apps op de telefoon, computerspelletjes, Social Media (wat overigens ook voor problemen kan gaan zorgen linkje naar FOMO), Spotify…. Kinderen lezen tegenwoordig veel korte teksten. Dit komt onder andere door het gebruik van Social Media. Een boek is dan opeens een hele lap tekst, waar niet doorheen te komen is.

Ik moet eerlijk zeggen dat mijn kinderen ook geen fanatieke lettervreters zijn.  En waar ik altijd zeg dat ‘opvoeden goed voorleven’ is, gaat die vlieger in ons gezin niet op. Ik ben dol op lezen en mijn man net zo. Hij is nota bene docent Nederlands. Toch denken mijn kinderen dat één keer in de week een Donald Duckje lezen meer dan voldoende is en ‘trouwens mama, we lezen op school ook elke dag’. Ik blijf mijn kinderen motiveren om leeskilometers te maken, tot vervelends aan toe.

Met op mijn netvlies de man in mijn spreekkamer, die met het juiste voorbeeld wellicht nooit in mijn spreekkamer was beland.

Hier nog een linkje naar een leuk filmpje van Arjan Lubach over begrijpend lezen.